Naród i państwo
Piotr Lorenc
„Polska jest państwem z ponadtysiącletnią tradycją. O sile naszej państwowości świadczy to, że jesteśmy związani jednym językiem, kulturą, wiarą i takimi samymi wartościami” – powiedział podczas rozpoczęcia sesji naukowej biskup sosnowiecki Adam Śmigielski SDB. Konferencja została zorganizowana przez Instytut Akcji Katolickiej Diecezji Sosnowieckiej oraz Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 29 listopada w Centrum Sztuki „Zamek Sielecki” w Sosnowcu. Honorowy patronat nad sympozjum objął bp Adam Śmigielski SDB, który wraz z dziekanem Wydziału Teologicznego UŚ ks. prof. dr. hab. Wincentym Myszorem otworzył obrady.
„W całokształcie nauczania społecznego Kościoła problematyka narodu i państwa to jeden z najistotniejszych tematów. Obydwa te pojęcia, jak i treści, które je wypełniają, żywo interesują nie tylko specjalistów z zakresu katolickiej nauki społecznej, ale i katolików świeckich świadomych swojego uczestnictwa w życiu społecznym. Na aktualność interesującego nas zagadnienia wpływa postępujący proces globalizacji i fakt zbliżającej się akcesji Polski do struktur ponadnarodowych. Te argumenty kazały organizatorom konferencji naukowej – Instytutowi Akcji Katolickiej Diecezji Sosnowieckiej i Wydziałowi Teologicznemu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach – podjąć problematykę narodu i państwa w myśli społecznej Kościoła” – powiedział Niedzieli ks. dr Grzegorz Noszczyk, organizator sesji.
Do udziału w konferencji poza ks. prof. dr. hab. Tadeuszem Ślipko udało się zaprosić także kilku innych specjalistów z zakresu katolickiej nauki społecznej z czterech ośrodków akademickich w Polsce, takich jak: Uniwersytet Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie, Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie, Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna w Krakowie oraz Uniwersytet Śląski w Katowicach.
Kierunek naukowych poszukiwań w zakresie analizowanego zagadnienia wyznaczył ks. prof. dr hab. Tadeusz Ślipko, podejmujący problem państwa i narodu w dobie globalizacji. Przestrzegł przed zbytnim optymizmem i bezkrytyczną akceptacją procesów globalizacyjnych, światopoglądowo przenikniętych przez materialistyczny liberalizm. Zwrócił uwagę na ontologiczne i aksjologiczne pojmowanie narodu i państwa. Na niewłaściwie rozumianą globalizację i integrację Europy wskazał również ks. prof. dr hab. Henryk Skorowski, ostrzegając przed tendencjami uniformistycznymi, w rezultacie których współczesnym państwom grozić może niebezpieczeństwo zatracenia, a nawet totalnego zniszczenia wszelkiej różnorodności kulturowej.
O gromadzeniu i przechowywaniu wartości, które są społecznie użyteczne, mówił ks. prof. dr hab. Andrzej Zwoliński, który podkreślił, że wartości warunkują istnienie społeczności jako takiej. Pozostając w kręgu aksjologicznych aspektów omawianego zagadnienia, prelegent powiedział, że świadomość osiągnięć poprzednich pokoleń kształtuje zwarty system wartości i pozwala na wyraźniejsze wyznaczanie celów i środków działania danej grupy na przyszłość. Sam bowiem sens istnienia państwa jako wspólnoty politycznej polega przecież na tym, że cały naród, który ją tworzy, staje się niejako władcą swoich własnych losów. O tej podstawowej prawdzie papieskiego nauczania przypomniał ks. dr Grzegorz Noszczyk w przedłożeniu zatytułowanym „Państwo w nauczaniu społecznym Kościoła”. Autor, zgodnie z personalistycznym duchem nauczania Jana Pawła II, scharakteryzował państwo jako organizację mającą na uwadze dobro osoby ludzkiej w różnych wymiarach jej egzystencji. Swoistą egzemplifikacją omawianych zagadnień był wykład ks. prof. dr. hab. Józefa Krętosza z UŚ, charakteryzujący dzieje Kościoła i narodu w pluralizmie narodowościowym i religijnym archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego.
Owocem konferencji, która zgromadziła ok. 130 osób, była książka pod naukową redakcją ks. dr. Grzegorza Noszczyka Naród i państwo w myśli społecznej Kościoła, zawierająca teksty wszystkich wystąpień. Jak deklarują organizatorzy, konferencja naukowa Instytutu Akcji Katolickiej i Wydziału Teologicznego UŚ ma być organizowana każdego roku w Sosnowcu.